تبلیغات
توضیح در مورد هر آنچه که می خواهید - تاریخ سینمای ایران
توضیح در مورد هر آنچه که می خواهید




تاریخ سینمای ایران [عمومی , ]



در سال 1279 شمسی(1900 میلادی ) مظفرالدین شاه برای تماشای جشن عید گل به شهر اوستاند بلژیک میروددر همین مراسم دستگاه سینما توگراف را میبیند و از نحوه کار آن توسط میرزا ابراهیم خان عکاس باشی مطلع میگردد. همان زمان شاه دستور خریداری یک دستگاه سینما توگراف و لانترن ماژیک میدهد، و میرزا ابراهیم خان در همین سفر از پرتاب یک شاخه گل توسط یک خانم سوار بر کالسکه فیلم برداری میکند .طی سالهای بعد این دستگاه در اندرونی دربار و مجالس بزرگان به نمایش فیـلـمهای تک حلقه ای میپردازد.

در سال 1384 ش یک سالن کوچک در خیابان چراغ برق ایجاد میکند؛که عموم مردم میتوانسـتـند از این سالن استفاده کنند،اما پس از چندی این سالن توسط دولت به توقیف در میآید و میرزا ابراهیم خان صحاف باشی دستگیر و به اصفهان تبعید میگردد.

دو سال بعد مهدی خان روسی که در حرمسرای محمد علی شاه فیلم نمایش میدادتوانست یک سالن سینما در خیابان علا الدوله احداث کند. سپس کم کم آرتا شس پا تما گریان (اردشیر ارمنی)،آقایوف و علی وکیلی سینماهایی دایر کردند. ازسالن اردشیر خان ارمنی عموم مردم میتوانستند استفاده کنند.کم کم مردم برای رفتن به سینما رقبت نشان دادند و سالن های بیشتری افتتاح گردید.

طی همین سالها مرتضی قلی خان بختیاری سینما پالاس که مجلل ترین سینمای آن روزگار بود را افتتاح کرد. در این سینما فیلمها بصورت صدا دار پخش میشدند، ولی این صدا بگونه ای بود که اکثر مردم از آن فرار میکردند.

در سال 1307 خان بابا معتضدی (م 1271 تبریز) به عنوان اولین فیلم بردارحرفه ای وهمین طور سینما دار فعالیت فراوانی انجام میداد. او در سال 1308 فیلم برداری اولین فیلم سینمایی در ایران با نام آبی و رابی به کارگردانی آوانس اوگانیانس را انجام میدهد. آوانس اوگانیانس( متولد 1280 قفقازروسیه) در سال 1308 به همراه دخترش زما به ایران آمده بودند. اوگانیانس در همین سال نخستین مدرسه آرتیستی را تاسیس میکند . او در این مدرسه فن بازیگری ، عکاسی ، ورزش سوئدی، بوکس، بالت، رقص شرقی، شمشیر بازی، تکنیک سینما، و عـملیات آکروبات را آموزش میداد.

در سال 1309 دوازده نفر از مدرسه آرتیستی فارغ التحصیل میشوند و در همین سال فیلم آبی و رابی نمایش داده میشود و اولین مجله سینمایی با نام سینما و نمایشات منتشر میگردد.

اوگانیانس در سال 1311 حاجی آقا آکتور سینما را در تهران میسازداین آخرین فیلم اوگانیانس در ایران است دستیاری فیلمبرداری در این فیلم بر عهده ابراهیم مرادی است که فعالیتهای فراوانی در انزلی انجام میداده است .

در سال 1312 عبدالحسین سپنتا( م 1286 تهران) اولین فیلم ناطق ایرانی را در هندوستان با مشارکت اردشیر ارمنی میسازد. دختر لر که در بین عوام به جعفر و گلنار مشهور بود با شرکت خود سپنتا و صدیقه سامی نژاددر نقش گلنار بر روی پرده رفت.او طی سالهای 1314 تا 1316 ، چهار فیلم دیگر نیز ساخت که تمام آنها در هندوستان ساخته شد و در اکثر آنها اردشیر ارمنی با او همکاری میکرد. این فیلمها عبارتند از: شیرین و فرهاد ،چشمان سیاه ، فردوسی و لیلی و مجنون . پس از این فیلمها او به ایران بازگشت و تلاشـهای فراوانی برای فیلـمسازی در ایران انجـام داد که همگی بی ثمر ماند و تا سال 1326 هیچ فعـالـیـتـی در ایران صورت نمیگرفت.در سال 1326 نخستین فیلمهای دوبله شده توسط اسماعیل کوشان و دیگران به نمایش در آمدند.در سال 1327اسماعیل کوشان به سینمای عـقیم مانده ایران سر و شکلی میدهد وسرمایه فیلم طوفان زندگی به کارگردانی علی دریا بیگی را تامین میکند.

در سال 1328 فرخ غفاری( م 1300 تهران) کانون ملی فیلم را تاسیس میکند او که فارغ التحصیل رشته ادبیات از دانشگاه گرونوبل فرانسه بود،فیلمهایی ساخت که نقطه عطف سینمای ایران به حساب میآیند.اوکارگردانی سینما را با فیلم جنوب شهر(1337) با فیلم نامه ای از جلال مقدم آغاز کرد.که در همان سال توقیف گشت.

در سال 1331 مهدی رییس فیروز، فیلم ولگرد 

را با بازی ناصر ملک مطیعی (م 1309 تهران) میسازد که در نوع خود نقطه قابل توجهی در سینمای ایران بشمار میرفت . ناصر ملک مطیعی که سینما را با فیلم واریته بهار(پرویز خطیبی، 1328) آغاز کرده بود. در سالهای بعد به یکی از مهمترین ستارگان سینمای ایران مبدل میگردد.

عزت الله انتظامی(م 1303 تهران) از دیگر بازیگران واریته بهار بود که برای اولین بار جلوی دوربین میرفت و پس از این فیلم به آلمان میرود و پس از بازگشت از آلمان تا سال 48 در هیچ فیلمی ظاهر نشد.

در سال 1332 نخستین فیلم رنگی سینمای ایران با نام گرداب (حسن خردمند)در قطع 16 میلی متری تهیه گردید.

همینطور نخستسن فیلم جنگی با نام میهن پرست به کارگردانی غلام حسین نقشینه(م تهران 1282 _وفات 1375 تهران) و بر اساس داستانی از سروان محمد درم بخش تولید گردید.

بین سالهای1330 تا 1333 چندین مجله سینمایی منتشر شده که برخی از آنها عبارتند از: عالم هنر(1330) _سینما تئاتر(1331) _ ستاره سینما (1332) و پیک سینما(1333) .

طی سالهای 31 تا 41 سینمای ایران راکد میماند و متوسط 10 فیلم در سال تولید میگشت.اما در همین مدت رکود، سینمای ایران ستاره هایی را در خود میپروراند:

در سال 1332ساموئل خاچیکیان (م 1303 تبریز _وفات 1378 تهران) فیلم بازگشت را با شرکت آرمان (م 1302تبریز _وفات 1359 تهران) ساخت ، که هر دو نفر اولین تجربه هنری خویش را تجربه میکردند. در سالهای بعد خاچیکیان به یکی از تاثیر گذار ترین کارگردانهای سینما در ژانر وحشت تبدیل میشود. خاچیکیان در دومین فیلمش،چهار راه حوادث(1333) ایرج قادری را معرفی میکند،به جرات میتوان گفت که شب نشینی در جهنم(1336) تنها فیلم موفق دهه 40 بود، شب نشینی در جهنم با نمایش بهشت و جهنم و پل صراط بسیاری از افرادی را که مخالف سینما بودند را به سینما کشید .

در سال1337 خاچیکیان با فیلم طوفان در شهر ما چهره جدیدی را به عالم سینما معرفی کرد: بهروز وثوقی (م 1316 خوی) که در طول 17 سال فعالیت خود در بیش از55 فیلم در نقش نخست ظاهر شد و به راستی که غیر قابل تکرار خواهد بود .

نخستین فیلم یک کارگردان زن در سینما در سال 1335 با نام مرجان ساخته شهلا ریاحی به نمایش در میآید.

در سال 1337 نخستین تلویزیون حبیب الله ثابت پاسال افتتاح میگردد.

نخستین فیلم سینما اسکوپ و رنگی سینما در همین سال بانام عروس فراری به کارگردانی دکتر اسماعیل کوشان تولید میگردد .

در سال 1338 سیامک یاسمی (م 1304تهران _وفات 1373 تهران) در فیلم چشمه آب حیات از قهرمان کشتی ایران محمد علی فردین(م 1309تهران _وفات 1379 تهران) سود میجوید.

در همین سال پرویز صیاد(م 1318 تهران) با نوشتن فیلم نامه میمیرم برای پول برای مهدی رئیس فیروز(م 1306 تهران) به سینمای ایران میپیوندد تا خالق صمد باشد.

در سال 1339 سندیکای تهیه کنندگان تاسیس گشت.

در سال 1340 یک بار دیگر خاچیکیان با فیلم فریاد نیمه شب، ستاره ای از آستین بیرون میآورد: رضا بیک ایمانوردی (م 1315تهران _وفات 1382 تهران) ؛ بیک هم رکورد عجیبی از خود بجای میگذارد، در طی 18 سال در 156 فیلم بازی کرد. بیک در سال 1350 در دوازده فیلم ظاهر شد که در حال حاظر بسیار عجیب به نظر میآید!

پس از موفقیت فریاد نیمه شب در سال 1341 فیلمهمای" نوآری" به سینمای ایران هجوم میآورند.

فرخ غفاری تاثیر گذار ترین فیلم سال را با نام شب قوزی می سازد، پس از نمایش ناکام جنوب شهراین بارشب قوزی در جشنواره های کن و لو کارنوبه نمایش در میآید.

افتتاح کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نیز در همین سال بود.

در سال 1344 فیلم گنج قارون(سیامک یاسمی) با وجود ناهماهنگی در پرداخت اثر، آغاز گر سبک جدیدی در سینمای ایران میگردد.گنج قارون در مجموع 345 روز در شش سینمای ایران به نمایش در آمد و بیش از یک ملیون نفر به تماشای آن نشستـنـد. در همین زمان خشت و آئینه به کارگردانی ابراهیم گلستان(م 1301 تهران) در دو سینمای مارلیک و راردیو سیتی با بی توجهی مواجه میشود و حتی گروهی از منتقدین با نقد های منفی و یا سکوت این فیلم را به مسلخ گیشه رهنمون میسازند و به گونه ای در طوفان گنج قارون نادیده میماند.جمشید مشایخی (م 1313 تهران) نیز با خشت و آئینه به جرگه بازیگران سینمای ایران میـپـیـوندد.

در سال 1345 نخستین جشنواره بینالمللی فیلمهای کودکان و نوجوانان برگزار گردید.

درهمین سال اولین فیلم بلند مستند سینمای ایران با نام خانه خدا ساخته ابوالقاسم رضایی به نمایش در می آید.این فیلم پس از دوبله به زبان انگلیسی توسط دیپ چند هندوجا مدیر آشوقا فیلم به کشورهای مسلمان منطقه فروخته میشود.

در سال 1346 و 1347 تقریباً سالی 80 فیلم ساخته میشد اما اکثر آنها به تقلید از گنج قارون بودند .

در سال 1346 تلویزیون ملی ایران افتتاح گشت .

در همین سال فیلم سیاوش در تخت جمشید ساخته فریدون رهنما که قبل از ایران در سینما تک پاریس به نمایش در آمده بود و تحسین هانری لانگلوا مدیر آن سینما را بر انگیخته بود به نمایش درآمد، اما نه تنها با استقبال تماشاگران مواجه نشد بلکه منتقدان نیز با بی توجهی از کنار این فیلم گذشتند.این فیلم جایزه ویژه ژان اپستاین را در جشنواره فیلم لوکارنو در سوئیس را دریافت کرد.

در سال 1347 داوود ملا پور(م 1317 تهران) شوهر آهو خانم را بر اساس داستان علی محمد افغانی و جلال مقدم (م 1308 نیشابور _وفات 1375 تهران) فیلم سه دیوانه را با بازی گوگوش (م 1328 تهران) میسازند که هر دو فیلم جزو فیلمهای تآثیر گذار آن سالها بودند .

سال 1348 سال شکوفایی سینمای ایران با دو عنصر تاثیر گذار بود.مسعود کیمیایی که سینما را با فیلم بیگانه بیا آغاز کرده بود ، با فیلم قیصر سنگ بنای محکمی در سینمای ایران بنا میگذارد. این فیلم پنج جایزه از جشنواره سپاس برای بهترین موسیقی برای اسفندیار منفرد زاده (م 1319 تهران) ، بهترین بازیگر نقش دوم زن برای ایران دفتری (م 1291 رشت _وفات 1374 تهران) ، بهترین بازیگر نقش اول مرد برای بهروز وثوقی ، بهترین کارگردانی و بهترین فیلم دریافت کرد.قیصربا توجه به پایان تلخ خود با فروش بی نظیر دو ملیونی به کار خود پایان داد.

داریوش مهرجویی (م 1319 تهران) که در فیلم نخستـش الماس33 توفیقی بدست نیاورده بود، هم فیلم گاو را براساس داستانی از غلامحسین ساعدی (م 1309تبریز _وفات 1364 پاریس) و با حضور عزت الله انتظامی ، علی نصیریان (م 1313 تهران) ،جمشید مشایخی ، جعفر والی (م 1312 تهران) ، و پرویز فنی زاده (م 1316 تهران _وفات 1358 تهران) ساخت ، که در جشنواره سپاس برای بهترین فیلم نامه و در جشنواره فیلم شیکاگو برای نقش اول مرد جایزه گرفت .

در سال 1349 نخستین جشنواره فیلمهای سینمای ایران توسط وزارت فرهنگ و هنر برگزار گشت.

در همین سال نخستین فیلم بلند ناصر تقوایی ،آرامش در حضور دیگران از اکران برداشته میشود و برای سالها توقیف میماند حسن کچل ساخته علی حاتمی نیز. در همین سال اکران میگردد و اولین فیلمی است که تمام دیالوگهای آن با شعرو ریتمیک میباشد. رضا موتوری(مسعود کیمیایی) و طوقی(علی حا تمی) نیز از دیگر فیلمهای این سال است.

در سال 1350تولیدات سینمای ایران از مرز 80 فیلم میگذرد که رقم بی سابقه ای است . در این سال فیلمهای پستچی (داریوش مهرجویی )- با الهام از نمایش نامه ویزک نوشته گـئورگ بوخنر- و داش آکل (مسعود کیمیایی )- بر گرفته از داش آکل صادق هدایت- ، از بقیه فیلمها شاخص تر بودند. از دیگر فیلمهای این سال میتوان به بابا شمل (علی حاتمی)- - آدمک(خسرو هریتاش)- خدا حافظ رفیق(امیر نادری)- فرار از تله(جلال مقدم) و فاتحین صحرا(محمد زرین دست) اشاره کرد .خسرو هریتاش (م 1311 تهران _وفات 1359 تهران) و امیر نادری (م 1324 آبادان) اولین فیلمهایشان را کارگردانی میکردند .

در این سال دو فیلم مستند نیز اکران شد: مستند باد صبا به کارگردانی آلبر لاموریس و با گویندگی منوچهر انور(م 1307 تهران) و مستند جام آسیا به کارگردانی هژیر داریوش (م 1317بندر انزلی _وفات 1374 تولوز فرانسه).

در سال 1351نخستین جشنواره جهانی فیلم تهران برگزار میگردد.در این سال 91 فیلم به نمایش در میآید.چشمه (آربی آوانسیان)- تپلی (رضا میر لوحی)- صادق کرده (ناصر تقوایی)- بی تا (هژیر داریوش)- رگبار (بهرام بیضایی(م 1307 تهران))- خواستگار (علی حاتمی) و صبح روز چهارم (کامران شیر دل) فیلمهای غیر متعارف این سال هستند.از دیگر فیلمهای این سال میتوان به ، قلندر و ستار خان (علی حاتمی) بلوچ(کیمیایی)- دشنه وکافر (هردواز فریدون گله(م 1319 تهران)) و خانه قمر خانم (بهمن فرمان آرا(م 1321 اصفهان)) اشاره کرد.

سهراب شهید ثالث با یک اتفاق ساده وپرویز کیمیاوی با مغولها در سال 1352 راه جدیدی برای سینمای ایران میگشایند. کیمیاوی(م 1318 تهران) ، جایزه بزرگ جشنواره فیلمهای هنری و تجربی پاریس و شهید ثالث(م 1322 تهران _وفات 1377 آمریکا) خرس نقره ای جشنواره برلین را از آن خود میکنند.کیمیایی با خاک و تقوایی با نفرین همین طور امیر نادری با سه فیلم تـنگنا، تـنگسیـر و ساز دهنی از دیگر سنت شکنان این سال هستند.

در سال 1353 عباس کیا رستمی(م 1319 تهران) نیز با فیلم نیمه بلند مسافر به راه کیمیاوی و شهید ثالث میرود. اما ابراهیم گلستان موفقیت چندانی با اسرار گنج دره جنی نمی یابد. در این سال مهر جویی با دایره مـیـنا ، فرمان آرا با شازده احتجاب ، شاپور قریب(م 1311 تهران) با ممل آمریکایی و امیر مجاهد و فرزان دلجو(م 1329 تهران) با فیلم یاران حضور دارند.

در سال 1354 فیلمهای غیر متعارف سینمای ایران افزلیش می یابد ، مانند: زنبورک ( فرخ غفاری) ، غریبه و مه (بهرام بیضایی ) طبیعت بی جان (سهراب شهید ثالث ) و گوزن ها (مسعود کیمیایی ) گوزنها تنها با تغییر فصل اختتامیه اجازه نمایش میابد.

از دیگر فیلمهای این سال بوف کور(کیو مرث درم بخش(م 1324 تهران)) ، در غربت (شهید ثالث) ، صدای صحرا (نادر ابراهیمی(م 1315 تهران)) ، کندو (فریدون گله) ، همسفر (مسعود اسداللهی(م 1323 تهران)) و شب غریبان (فرزان دلجو و امیر مجاهد) بودند .

در سال 1355 اولین جشنواره بین المللی فیلم زنان برگذار میگردد. و فیلم خوبی دیده نمیشود با این حال در این سال خسرو هریتاش با سه فیلم برهنه تا ظهر با سرعت و سرایدار و ملکوت سال پر کاری را میگذراند.ملکوت اثری بلند ، فلسفی ، و سمبولیک از بهرام صادقی (م 1315 نجف آباداصفهان _وفات 1363 تهران) بود که هریتاش آنرا دستمایه کار خود قرار داد. این فیلم تنها یکبار در پنجمین دوره جشنواره جهانی تهران به نمایش در آمدو هیچ گاه به نمایش عمومی نرسید. هریتاش پس از این فیلم تنها امکان ساخت فیلم کوتاه به نام "به یاد" را یافت و در سال1359 به دلیل بیماری قـلبی درگذشت .

کیمیاوی با باغ سنگی ، فریدون رهنما با پسر ایران از مادرش بیخبر است ، شهریار قنبری با شام آخر ، محمد رضا اصلانی با شطرنج باد ، اسماعیل کوشان با شیر خفته و مسعود کیمیایی با غزل حضور دارند .

در سال1356 سینمای ایران رو به قهقرا میرود اما در همین زمان هم فیلمهای خوبی ساخته شده اند :

سوته دلان (علی حاتمی) ، در امتداد شب (پرویز صیاد) ، گزارش (کیارستمی) ، جمعه(کامران قدکچیان) و کلاغ (بهرام بیضایی).

در سال 1357 تضاهرات خیابانی موجب کاهش تماشاگران از 7/3 ملیون نفر به 1/0 ملیون نفر و همینطورپس از سوختن سینما رکس آبادان و وجود تهدیدهای این چنینی ، تعداد سینماها از 99 سینما به 20 سینما کاهش میابد.

در این سال هم فیلمهایی همچون : امشب اشکی میریزد (منوچهر مصیری(م 1321 تهران)) ،اوکی مستر(کیمیاوی) ، بن بست (پرویز صیاد) ، چریکه تارا(بیضایی) ، زنده باد ... (خسرو سینایی(م 1319 ساری)) ، سایه های بلند باد(بهمن فرمان آرا) ، سفر سنگ (کیمیایی) ، قدقن(علیرضا داوود نژاد(م 1332 تهران)) و فیلمهای مرثیه و ساخت ایران از امیر نادری به نمایش در آمد.

بیست و سومین جشنواره فیلم فجرقبل از هربحثی بهتر است بگویم جشنواره امسال از لحاظ کیفی بسیار پائین تر از جشنواره های سالهای اخیربوده است.با این که چند فیلم خوب از دست من در رفت ولی این سطح کیفی در حد قیاس با جشنواره های ابتدایی نیز نبود.

بابا عزیز:

در مورد بابا عزیز حرف خاصی نیست شل و وارفته همراه با سالاد بوم و سوتی های فراوان،دلگیر شدن از بغل دستیها بخاطر خر وپف و دوستانی که با دست دائمآ حضور بوم را متذکر میشدند. مگر یک امیر قادری پیدا بشود و در این فیلم نکات مثبت پیدا بکند ما که گشتیم....نبود... .

داستان سفری روحانی که دراین روزها این اطراف بازار خوبی داردهمراه با رقص و سماع درویشان. کلی تبلیغ برای حضور سینمای ایران در جهان ، که همه یکسر نقش بر آب گشت.

خیلی دور خیلی نزدیک:

میر کریمی پله پله اوج میگیـرد، با نگاهی به کـارنامه او میتـوان ایـن صعود را دریافت: کودک و سرباز، زیـر نورماه ، اینـجا چـراغی روشن است و خیلی دور خیلی نزدیک ، آخرین کار او.

فرزند یک متخصص مغز (مسعود رایگان) به مرض لاعلاجی دچار است او برای رسیدن به فرزند خود از میان کویر طی طریق میکند تا شاید بتواند در لحظات آخرزندگی پسرش همراه او باشد.

مسعود رایگان بازیگر قدیمی تئاترهم با بازی حرفه ای خود محق دریافت سیمرغ بلورین بود. این فـیـلم یک فیـلم جاده ای بسیـار زیبـا است و لحظه لحظه آن قابـل تامل است و موسیقی محمد رضا علیقلی و فیلم برداری حمید خضوعی ابیانه بر این زیبایی ها صد چندان افزوده است.



نوشته شده توسط مهرداد در  جمعه 11 شهریور 1384 و ساعت 03:09 ق.ظ
ویرایش شده در - و ساعت -

() نظر
       




وبلاگ من
  وبلاگ من
  ایمیل من
    

[yahoo]




بایگانی

 نویسندگان

مهرداد (17)


موضوعات

عمومی (17)


 آرشیو

شهریور 1384 (17)


صفحات





لینكستان

  سینما فردین و صدای ایرج





لینكدونی
سینما فردین و صدای ایرج (-)
آرشیو لینكدونی




جستجو
جستجو در بلاگ






خبرنامه





آمار وبلاگ
بازدید های امروز :
بازدید های دیروز :
كل مطالب :
كل نظرها :
كل بازدید ها :
افراد آنلاین : [Online]
ایحاد صفحه : -




قالب توسط :صابر كردستانچی